Ανθρώπινα δικαιώματα και υποχρεώσεις

Πολύς λόγος γίνεται τον τελευταίο καιρό για τα λεγόμενα ανθρώπινα δικαιώματα. Και πολύ δικαίως!… Αν και υπάρχει τεραστία διαφορά ικανοτήτων, διανοητικής αντιλήψεως και δεξιοτήτων μεταξύ των ανθρώπων, στα δικαιώματα στη ζωή είμεθα όλοι ίσοι… Ολοι πρέπει να απολαμβάνουν τις χαρές της ζωής, την ελευθερίαν, τη δυνατότητα μιας ανέτου διαβιώσεως.

H υπεράσπισις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι υποχρέωσις ιερή. H καταπάτησίς των αποτελεί κοινωνικό έγκλημα. Και σήμερα υπάρχουν περιπτώσεις καταπατήσεως των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σε όποια καρδιά ακόμα δεν έχει εισχωρήσει η έννοια της χριστιανικής αγάπης, δεν ξέρει να σέβεται τον άλλον. Οπου απουσιάζει ο Χριστός της ελευθερίας και της αγάπης κυριαρχούν ο ατομισμός και το προσωπικό εγώ εις βάρος του εσύ του άλλου.

Ο άλλος, ο οιοσδήποτε άλλος, δεν είναι ξένος, είναι αδελφός μου. Είναι παιδί του ίδιου πατέρα που έχω και εγώ. Είναι κομμάτι του εαυτού μου. Ολοι οι άνθρωποι είμεθα ένα σώμα και ο καθένας μας «αλλήλων μέλη». Ολα τα μέλη του σώματος έχουν αξία, όχι μονάχα τα ευγενέστερα, όπως είναι το κεφάλι, αλλά και τα κατώτερα, όπως είναι τα δάκτυλα των ποδιών. Το σώμα της ανθρωπότητος βρίσκεται σε αρμονία όταν όλα τα μέλη του σώματος είναι υγιή και τρέφονται και αναπτύσσονται ισομερώς… Γι” αυτό η αγάπη που διδάσκει ο Χριστός είναι το φάρμακον της ζωής. H αγάπη η βιωμένη εξουδετερώνει την τάσιν καταπατήσεως των δικαιωμάτων του άλλου.

Θέλω εγώ ελευθερία, αλλά θέλει και ο άλλος, και δεν έχω το δικαίωμα να του τη στερώ. Θέλω εγώ φαγητό, αλλά θέλει και ο άλλος και δεν μπορώ να μένω αδιάφορος. Θέλω εγώ πρόσβασιν στην γνώσιν, θέλω χαρά και ευχαρίστησιν; Δεν μπορώ να μένω αδιάφορος, όταν ο άλλος στερείται αυτών των δυνατοτήτων. Οτι δικαιώματα έχω εγώ έχει και ο διπλανός. Το να καταπατώ τα δικαιώματα του άλλου είναι πράξις απάνθρωπη, όμως είναι συχνό φαινόμενο στην κοινωνία. Το να κοιτάζουμε τον εαυτούλη μας και να αδιαφορούμε για τις ανάγκες του άλλου δείχνει έλλειψη ανθρωπιάς. Είναι άρνησις Θεού. Γιατί τον Θεό τον συναντούμε στο πρόσωπο του άλλου.

Εάν όμως η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι πράξις κατ” εξοχήν χριστιανική και ιερή, έτσι και η άγνοια των υποχρεώσεών μας είναι πράξις ανίερη. Δεν μπορούμε μονομερώς να μιλάμε για τα δικαιώματά μας, εάν ταυτόχρονα δεν εκτελούμε τις υποχρεώσεις μας και τα καθήκοντά μας.

Και για να είμαι σαφέστερος, όλοι έχουμε δικαίωμα να έχουμε καλό μισθό, που να επαρκή στις ανάγκες μας. Εχομεν όμως υποχρέωσιν να προσφέρουμε και καλή εργασία… Το πρόβλημα αυτό είναι αφαντάστως σοβαρό. Θα ήταν εντελώς διαφορετική η κατάστασις όλων των κρατικών υπηρεσιών, αλλά και όλων των υπηρεσιών διαφόρων οργανισμών, εάν οι εργαζόμενοι ήσαν συνεπείς και ειλικρινείς. Οταν πηγαίνει ο υπάλληλος στο γραφείο του και παράγει μισό έργο από αυτό που υποχρεούται να παράγη, τότε αδικεί την υπηρεσίαν του και είναι ασυνεπής, διεκδικώντας μεν σωστό μισθό, προσφέροντας όμως μισή και ελλιπή υπηρεσία. H τάσις που επικρατεί σε πολλούς εργαζομένους, της ελλείψεως συνεπείας και εργατικότητος, είναι εξίσου εγκληματική με την τάσιν του εργοδότου να φαλκιδεύη τον μισθόν των εργαζομένων. Ολα μας τα δικαιώματα συνοδεύονται αναποσπάστως από τις συναφείς υποχρεώσεις μας. Σε μία ευνομούμενη κοινωνία δικαιώματα χωρίς υποχρεώσεις δεν υπάρχουν.

H εποχή μας έχει την τάσιν στο εύκολο, το χωρίς κόπο. Αυτό όμως δημιουργεί ανισορροπία στη ζωή. Θέλουν πτυχίο χωρίς να διαβάζουν. Θέλουν χρήματα πολλά, χωρίς κόπο και εργασία πολλή. Αυτό όμως δεν αποτελεί φυσιολογική κατάστασιν της κοινωνίας. Ανατρέπει την ηθικήν τάξιν, δημιουργεί καρκινώματα και προβλήματα. Είναι αναποσπάστως συνδεδεμένα τα δικαιώματα μας με τις υποχρεώσεις μας. Να αγωνιζόμεθα για τα δικαιώματά μας. Συγχρόνως, να καταβάλλουμε προσπάθεια να είμεθα εντάξει στις υποχρεώσεις μας.

H πλήρης λύσις των ανθρωπίνων προβλημάτων δεν είναι πάντοτε δυνατή. H αγάπη η χριστιανική που καλλιεργεί τον σεβασμόν προς τον άλλον και εμπνέει το πνεύμα της θυσίας εντός μας, θυσίας των δικών μας ενίοτε δικαιωμάτων χάριν της ωφελείας των άλλων είναι το μόνον φάρμακον της ζωής.

Καλλίνικος, Μητροπολίτης Πειραιώς